طراحی کارخانه صنعتی

طراحی کارخانه آسه تجارت آسیا – شهرک صنعتی گرمسار

طراحی کارخانه دم فارما – کشور افعانستان

طراحی کارخانه اولین و حیاتی‌ترین گام در مسیر راه‌اندازی و ساخت کارخانه و یا یک واحد صنعتی است که تأثیر مستقیمی بر بهره‌وری، ایمنی و سودآوری نهایی آن مجموعه دارد. برخلاف تصور رایج، طراحی کارخانه به معنای ترسیم چند سوله، جانمایی چند دستگاه و افزودن یک بلوک اداری نیست؛ بلکه فرآیندی مهندسی و چندلایه است که در آن هر مترمربع از زمین، هر مسیر حرکتی و هر اتصال تأسیساتی باید بر اساس منطق تولید، ضوابط قانونی و تحلیل جریان مواد تعریف شود. اشتباه در این مرحله، حتی اگر در ظاهر کم‌اهمیت به نظر برسد، می‌تواند در فاز بهره‌برداری منجر به توقف‌های مکرر خط تولید، افزایش هزینه‌های نگهداری و حتی عدم دریافت تأییدیه‌های ایمنی منجر شود. به همین دلیل، طراحی اصولی کارخانه نه یک هزینه، بلکه یک سرمایه‌گذاری پیشگیرانه است که بازگشت آن در قالب راندمان بالاتر، مصرف انرژی کمتر و عمر مفید بیشتر تجهیزات محقق می‌شود.

اگر در آستانه ساخت یک کارخانه، اخذ زمین صنعتی، دریافت پروانه ساخت یا بازطراحی یک واحد موجود هستید، درک این مفاهیم به شما کمک می‌کند تا از خطاهای پرهزینه اجتناب کنید. در ادامه، ابتدا ساختار کلی فرآیند طراحی کارخانه را کالبدشکافی می‌کنیم، سپس به سراغ مواردی می‌رویم که اغلب کارفرمایان از آن غافل می‌مانند اما در عمل تعیین‌کننده موفقیت یا شکست پروژه هستند.

طراحی کارخانه صنعتی توسط آرین مهدکاوش

در شرکت آرین مهدکاوش، ما طراحی کارخانه را به‌عنوان یک فرآِیند یکپارچه مهندسی می‌بینیم؛ از فاز مطالعات امکان‌سنجی و تحلیل نیازهای تولید تا تهیه نقشه‌های اجرایی سازه، معماری، تأسیسات و جانمایی دقیق ماشین‌آلات. این مسیر مستلزم تسلط هم‌زمان بر مقررات ملی ساختمان (از جمله مبحث ۳ حریق و مبحث ۱۹ انرژی)، استانداردهای بین‌المللی چیدمان صنعتی و شناخت عمیق از فرآیندهای تولیدی خاص هر صنعت است. هدف ما در این مقاله، ارائه یک راهنمای شفاف و کاربردی از صفر تا صد طراحی کارخانه است؛ راهنمایی که در آن الزامات قانونی، اصول چیدمان، مسیرهای حمل‌ونقل مواد، درصد فضای سبز، حداکثر سطح اشغال مجاز، و غیره به‌صورت ملموس توضیح داده می‌شود.

اصول طراحی و اجرایی کارخانه‌های صنعتی

در تاریخ مکتوب تحولات صنعتی در جهان، شکل‌گیری کارخانه‌ها همواره تحت تاثیر عوامل بیرونی و شرایط اقلیمی یک منطقه بوده است. همانطور که می‌دانید درست از زمانی که انقلاب صنعتی در جهان شکل گرفته است و کارگاه‌های کوچک و بزرگ بر روی کار آمدند تا به امروز که شاهد اوج پیشرفت تکنولوژی در تمامی مباحث علمی هستیم، به صورت روزانه بر تعداد کارخانه‌ها در سطح دنیا افزوده می‌شود. بنابراین دانستن اصول طراحی کارخانه توسط شرکت‌های مجری دارای صلاحیت از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می‌باشد. همواره رعایت نکات کلیدی قبل از نقشه‌کشی، آشنا بودن به عوامل موثر در طراحی کارخانه و طراحی واحدهای صنعتی خرد و کلان، نشان از آگاهی متخصصین و فعالین این حوزه دارد. شرکت آرین مهدکاوش با تدوین این مطالب قصد دارد تا شما را با عوامل موثر در طراحی کارخانه بیش از پیش آشنا کند، پس تا پایان، همراه این مطلب باشید.

طراحی هوشمندانه و علمی واحدهای صنعتی، کلید اصلی رشد پایدار و سودآوری در دنیای رقابتی امروز است. زمانی که ساختار یک کارخانه بر پایه اصول مهندسی و استانداردهای دقیق شکل بگیرد، نه‌تنها جریان تولید روان‌تر می‌شود، بلکه هزینه‌های پنهان نیز به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد. چنین طراحی‌ای، از چیدمان هوشمند فضاها تا انتخاب تجهیزات، همه در خدمت افزایش بهره‌وری و کاهش پیچیدگی‌های اجرایی قرار می‌گیرد.

نکته کلیدی اینجاست که یک کارخانه موفق، تنها مجموعه‌ای از ماشین‌آلات نیست؛ بلکه یک اکوسیستم هماهنگ از انسان، فناوری و فضا است. رعایت اصول طراحی، ایمنی نیروی انسانی را ارتقا می‌دهد، مسیر حرکت مواد و محصولات را بهینه می‌کند و محیطی متناسب با نیازهای واقعی کارکنان می‌سازد. همچنین، توجه به انعطاف‌پذیری در طراحی باعث می‌شود که مجموعه در برابر تغییرات آینده بازار و فناوری، تاب‌آور و آماده باقی بماند.

در این میان، چند محور اساسی بیشترین تأثیر را دارند:

– شناخت دقیق نیازها و الزامات تولیدی: پیش از هر اقدام اجرایی
– چیدمان بهینه فضاها: برای دسترسی آسان، کاهش اتلاف و افزایش کارایی
– مدیریت هوشمند جریان مواد: از ورودی تا خروجی
– طراحی منعطف: برای هم‌راستایی با تحولات آینده
– بهره‌گیری از فناوری‌های نوین: در فرآیند طراحی و اجرا
– بهینه‌سازی مصرف انرژی: با رویکردی پایدار و اقتصادی

در نهایت، سرمایه‌گذاری بر طراحی اصولی کارخانه، نه یک هزینه، بلکه یک مزیت رقابتی بلندمدت است که بازدهی آن در کاهش هزینه‌ها، افزایش ایمنی و بهبود مستمر عملکرد نمایان می‌شود.

طراح و مجری تخصصی کارخانه صنعتی

تیم آرین مهدکاوش با بیش از 25 سال سابقه درخشان در طراحی و اجرای بسیاری از کارخانه های تولیدی و صنعتی کارنامه درخشانی را ارائه می‌دهد. ما بر اساس جدیدترین و مدرن ترین روش های طراحی و ساخت و اجرای کارخانه سعی می کنیم با ادغام و اعمال نظرات شما کارفرمای محترم با فنون مهندسی و طراحی معماری و با در نظر گرفتن بودجه، زمان و نیازهای شما در واحد صنعتی بهترین طرح ها را بر اساس بیشترین بهره وری ارائه نماییم. ما در کارنامه خود افتخار طراحی و اجرای کارخانه های بزرگی همچون دیپوینت، آسه تجارت آسیا، سیمکو پلیمر، کارخانه پرژک، کارخانه روانترانس آپادانا، تهران دلتا ، چرم دوگام و غیره را داریم.

شما با اعتماد به کارشناسان زبده و متخصص ما از صفر تا صد طراحی و ساخت کارخانه خود هیچ نگرانی خاصی نخواهید داشت و بیشترین بازدهی را دریافت خواهید نمود. جهت تمایل به دریافت مشاوره طراحی و ساخت کارخانه کارشناسان ما مشتاقانه آماده پاسخگویی به سوالات شما عزیزان هستند. شما می توانید از طریق فرم درخواست تماس، اطلاعات پروژه خود را ثبت نمایید تا بعد از بررسی ابعاد مختلف پروژه در اسرع وقت با شما تماس بگیریم یا از طریق شماره تلفن های درج شده در انتهای همین صفحه با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایید.

مراحل طراحی کارخانه

طراحی کارخانه‌های صنعتی یکی از پرچالش‌ترین پروژه‌های طراحی معماری است. سبک طراحی معماری کارخانه به صورت عملکردی است. در طراحی کارخانجات صنعتی توجه ویژه به عملکرد و ارتباط فضاهای مختلف جهت بهره‌وری بیشتر و کارایی بهتر در اولویت است. از سمت دیگر در طراحی کارخانه‌های صنعتی علاوه بر بحث عملکردی باید به مقوله زیباشناسی نیز توجه نمود. یکی از مهمترین مسائل در طراحی کارخانجات صنعتی بعد از تعیین مساحت زمین، استخراج ضوابط ساخت و ساز شهرک‌های صنعتی برای زمین‌های زیر۲۰۰۰ متر و بالای ۲۰۰۰ متر است.برای این زمین‌ها ضوابط مربوط به آتش نشانی و شهرداری متفاوت است.

دیاگرام فضایی کارخانه – طراحی توسط تیم آرین مهدکاوش

مرحله اول) بررسی نیازهای کارفرما و تهیه برنامه فیزیکی

در ابتدا نیازهای کارفرما در چند جلسه بررسی می‌شوند. برنامه فیزیکی کلی نیز بر اساس سرانه کارخانجات صنعتی تهیه می‌گردد. این برنامه فیزیکی کلی با توجه به مواردی مثل سرانه کارخانه، مساحت فضا، تعداد نفرات و کارکنان و افراد استفاده کننده از فضا تعیین می شود. در حین این جلسات با مهندسین تیم آرین مهدکاوش یک سری طرح های پیشنهادی متناسب با نیاز کارفرما تهیه می شود.

مرحله دوم ) طرح ریزی ارتباط فضاها یا تهیه دیاگرام فضایی

در این مرحله طراحی ارتباط فضاهای پیشنهادی بر روی کاغذ یا یک فایل اکسل و در قالب یک برنامه فیزیکی آماده می شوند. در طراحی دیاگرام فضایی به فضاهای مورد نظر برای انبار مواد اولیه ، انبار محصولات تولیدی، خط تولید بر اساس کاربری کارخانه ، ورود و خروج مصالح اولیه و بارگیری محصولات آنها توجه می شود. هر کارخانه بسته به فعالیت خود ممکن است بخش‌های مختلفی داشته باشد. همچنین ساختمان اداری کارخانه برای امور مدیریت و کنترل در اکثرا پروژه‌ها نیاز به طراحی دارند. بعد از ارائه نحوه ارتباط فضاهای مختلف، کارفرمای محترم نظر خود را در رابطه با طرح پیشنهادی ارائه می‌دهد. با توجه به عملکرد مدنظر کارفرما ممکن است بخش‌هایی از ارتباط فضاها به منظور بهبود روند انجام فعالیت‌ها تغییر یابد.

در برخی کارخانجات مواد اولیه از نظر حجمی فضای کمی را اشغال می کنند اما بعد از تولید محصول، به فضای بزرگتری برای آن نیاز است. در این موارد باید مساحت انبار محصولات بیشتر از مساحت مربوط به انبار مواد اولیه در نظر گرفته شود. برای هر کارخانه و واحد تولیدی از این موارد خاص در طراحی وجود دارد که باید در مراحل طراحی مدنظر قرار بگیرد.

مرحله سوم) تهیه آلترناتیوهای طراحی

بعد از تعیین ارتباط فضاهای مختلف نوبت به تهیه آلترناتیوهای طراحی می رسد. در این مرحله تیم طراحان معماری تعدادی نمونه اولیه یا همان آلترناتیو در سایت مورد نظر لکه گذاری می کنند. به این معنا که چند مدل قرار داده و محل قسمت اداری، انبار تولید، ورودی و خروجی‌ها و غیره در آن نشان داده می شود. ارتباط این فضاها با یکدیگر و قسمت ورود و خروج سایت نیز مشخص می گردد.

مرحله چهارم) انجام مطالعات فاز صفر

در این مرحله نیازها و اهداف کارخانه مورد نظر مشخص می شوند. بازدیدهایی به صورت محدود و یا گسترده از محل پروژه به عمل می آید. تمامی ابعاد پروژه اعم از شرایط اقلیمی و توپوگرافی منطقه، مسائل فنی و اقتصادی بررسی می گردد. تمامی داده‌های موجود تجزیه و تحلیل می شوند و بر اساس آن استراتژی انجام پروژه مشخص می گردد.

آلترناتیوهای کارخانه r&w – طراحی توسط تیم آرین مهدکاوش

نقشه فاز یک کارخانه پرژک – طراحی توسط تیم آرین مهدکاوش

مرحله پنجم) تهیه نقشه فاز یک معماری

در اینجا فضاهای تعیین شده بر اساس مساحت سایت پروژه جانمایی می‌شوند. بر اساس ابعاد زمین و مساحت آن نقشه فاز یک ساختمان اداری کارخانه، ساختمان‌های تولید، انبارها، سوله‌ها و غیره به صورت جداگانه ارائه می‌گردد. در این بخش جزئیاتی مثل اندازه دهانه و ارتفاع سوله‌ها، تعداد درها، ارتفاع پنجره‌ها و غیره نیز در نقشه‌های فاز یک مشخص می‌شوند. در این مرحله نقشه های فاز یک به دفعات توسط کارفرما بررسی می‌شوند و بعد از تایید ایشان مرحله تهیه نقشه های فاز دو معماری آغاز می‌شود.

مرحله ششم) تهیه نقشه فاز دو معماری

در اینجا نوبت به تهیه نقشه های فاز دو معماری می‌رسد. نقشه‌های فاز دو معماری به منظور پیاده سازی نقشه های فاز صفر و یک تهیه می شوند. این نقشه‌ها موارد زیر را شامل می‌شوند:

• نقشه های اجرایی پروژه
• نقشه های طراحی سازه
• نقشه های مربوط به فونداسیون
• نقشه های طراحی تاسیسات برق و مکانیکی کارخانه
• طراحی نما
• درج مشخصات کلی پروژه مانند نحوه اجرا، مصالح لازم برای اجرا و هزینه‌ها در نقشه

بعد از تهیه نقشه‌های فاز دو نیاز به اخذ مجوز است. بعد از طی مراحل طراحی و اخذ مجوز، فرآیند ساخت کارخانه را می‌توان آغاز نمود.

ماکت کارخانه دیپوینت – طراحی و ساخت توسط تیم آرین مهدکاوش

قبل از ساخت کارخانه باید مشاوره‌های لازم با مهندسین جهت طراحی پلن اولیه کارخانه صورت پذیرد و بعد برای احداث کارخانه اقدام شود. قبل از اقدام به ساخت بنا دو مرحله انجام می‌شود. اولین قدم مطالعات فاز صفر قبل از طراحی کارخانه و واحد صنعتی است. مطالعات فاز صفر به معنای تهیه نقشه‌های جانبی و ترازبندی سایت پلان است. قدم دوم مدلسازی سه بعدی برای طرح تصویب شده توسط کارفرما است. پس از اینکه نظرات کارفرما درباره مدل پیشنهادی بررسی گردید، این نظرات با استانداردهای ساخت کارخانه سنجیده می‌شوند. پس از انطباق سلایق کارفرما و استانداردها، قدم بعدی ساختن یک مدل سه بعدی یا همان ماکت کارخانه است. ماکت کارخانه ممکن است بعد از اینکه در معرض نمایش قرار گرفت بارها مورد بررسی قرار گیرد و حتی تغییراتی در بخش‌های مختلف آن به وجود آید. پس از تایید مدل سه بعدی کارخانه، تیم مهندسی اقدام به ساختن پروژه می‌نماید.

طراحی و ساخت کارخانه فرآیندی پیچیده‌ و پرهزینه است. توجه به جزئیات در طراحی کارخانه بسیار مهم است تا اطمینان حاصل شود که پروژه به موقع و متناسب با بودجه در نظر گرفته شده تکمیل شود. کلید موفقیت اینگونه پروژه‌ها همکاری با یک تیم طرح و ساخت باتجربه و موفق است. اینجاست که همکاری با یک شرکت مهندسی معتبر و پیمانکار باسابقه، کار شما را راحت تر می‌کند. شرکت آرین مهدکاوش با بیش از ۲۵ سال سابقه به صورت تخصصی در زمینه طراحی معماری، تامین متریال و تجهیزات و ساخت کارخانجات صنعتی فعالیت می‌نماید. تیم ما تا به امروز طراحی و ساخت بیش از ۱۰ کارخانه و واحد صنعتی را با موفقیت به مرحله بهره‌برداری رسانده است. تیم ما کلیه امور مربوط به طراحی کارخانه، ساخت کارخانه، طراحی ساختمان و دفتر اداری کارخانه، طراحی سردر کارخانه، طراحی نما کارخانه، طراحی سوله و دیگر واحدهای صنعتی را انجام می‌دهد.

ساختمان اداری و نمایشگاهی کارخانه دیپوینت – طراحی و اجرا توسط تیم آرین مهدکاوش

امکانات رفاهی و ایمنی در پلان صنعتی

همواره مبحث ایجاد حس تعلق پرسنل، کارمندان و کارگران به یک کارخانه می‌تواند ظرفیت تولید و همچنین عملکرد کلی کارخانه را تحت شعاع قرار دهد، بنابراین بهتر است با در نظر گرفتن امکانات رفاهی و امکانات افراد کارخانه، روحیۀ تعاملی بین آن‌ها را افزایش دهید.

همچنین رعایت موارد زیر در بهبود عملکرد پرسنل ضروری می‌باشد:

• آسان‌سازی روند تولید
• کم کردن فواصل فضاها برای انتقال مواد
• افزایش امکانات رفاهی برای کارمندان و کارگران
• رعایت موارد ایمنی در تمامی پروسه‌های تولید تا بسته بندی
• توجه به استانداردهای طراحی چون: تهویه، نور طبیعی، ورود هوای تازه و ایجاد فضای سبز

ویدیو های طراحی کارخانه و ساخت کارخانه

نکات کلیدی قبل از نقشه‌کشی

همانطور که بیان شد با گسترش و رونق کارخانه‌ها در سطح جهان، میل به احداث کارخانه‌ نیز نزد صاحبین کسب وکارها افزایش یافت، بنابراین آنچه که امروزه به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی در میان تمامی صاحبان بیزینس مطرح است، طراحی کارخانه‌ای منطبق با عملکرد آن‌ می‌باشد. طراحی کارخانه نیازمند علم و دانشی است که تنها از عهدۀ مهندسین معماری و متخصصین این حوزه بر‌می‌آید. آنچه که امروز در ذهن عوام از طراحی کارخانه وجود دارد صرفا طراحی یک سوله است که دیدگاه کاملا اشتباهی بوده و می‌تواند در بسیاری از موارد عملکرد صحیحی از خود بر جا نگذارد. گفتنی است که اصول طراحی کارخانه مبحثی فراتر از ساخت یک سوله بوده و همواره نیازمند دانش مبتنی بر علم و تکنولوژی روز دنیا می‌باشد. نکات کلیدی قبل از نقشه‌کشی‌ را می‌توان به شرح زیر دسته‌بندی کرد:

• مشخصات کلی و جزئی از مواد خام مصرفی
• مشخصات کلی و جزئی محصول نهایی (محصول تولیدی)
• جریان و چگونگی تهیۀ مواد خام
• مشخصات فیزیکی محصول نهایی
• چگونگی حمل و نقل مواد خام و مواد مصرفی
• اقلیم منطقه و شرایط آب و هوایی
• خواسته‌های کارفرما یا کارفرمایان
• قوانین جاری و مقررات وضع شده در آیین‌نامه‌های ساخت و ساز کشور
• عوامل زیست محیطی منطقه‌ای
• ضوابط و مقررات مرتبط با تولیدات محصول که از جانب مراجع ذی‌صلاح صدور پروانه ابلاغ می‌گردد
• طرح‌های گسترش و توسعۀ بنیادی
• وجود انعطاف پذیری فضاها و امکان ایجاد تغییرات لازم در معماری و طراحی کارخانه

رعایت نکات کلیدی قبل از نقشه‌کشی می‌تواند منجر به طرحی کارآمد شده و همواره تابعی از عملکرد فضاهای اختصاصی و عمومی مد نظر باشد.‌

لابی کارخانه روانترانس آپادانا – طراحی و اجرا توسط تیم آرین مهدکاوش

طراحی معماری کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی

طراحی کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی نقش مهمی در ترویج توسعه تولید یک کسب و کار ایفا می‌کند. هنگام طراحی یک کارخانه صنعتی، بسیار مهم است که ویژگی‌های کسب و کار، محل و شرایط طبیعی اطراف را به وضوح تعریف کنید. علاوه بر این، طراحی باید دارای مقیاس کافی برای پاسخگویی به نیازهای استفاده برای به ارمغان آوردن کارایی طولانی مدت برای پروژه باشد.

چرا معماری صنعتی مهم است؟

کارخانه‌ها نقش بسزایی در تولید تجاری و صنعتی دارند. یک نقشه طراحی کارخانه به تجسم ایده‌های طراح کمک می‌کند و با داده‌های اندازه‌گیری دقیق، ریسک خطا در اجرا را کاهش می‌دهد. معماری صنعتی درست، جریان مواد، ایمنی پرسنل، مصرف انرژی و امکان توسعه آینده را از ابتدا در پلان می‌بیند و به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تصمیم‌های هزینه‌ای را بر اساس واقعیت پروژه بگیرد؛ نه بر اساس یک سوله آماده و غیرتخصصی.

نکات قرارداد طراحی و اجرا

برای ارزیابی مناسب بودن قرارداد طراحی کارخانجات صنعتی، می‌توان بر جنبه‌های زیر استناد نمود:

• شرایط کلی قرارداد واضح و دقیق
• پیمانکار ساخت و ساز و طراحی معتبر
• طرح های پیشنهادی زیاد و حق انتخاب بیشتر
• مدت زمان ساخت استاندارد
• تعهد به قرارداد مناسب
• تضمین مدیریت ساخت و ساز و پذیرش آن
• تضمین عملکرد مطابق با شرایط قرارداد
• تکمیل پروژه متناسب با بودجه مشخص
• شفاف سازی شرایط فسخ و تعلیق قرارداد

مدارک لازم برای شروع طراحی

برای شروع طراحی اصولی، معمولاً این مدارک و اطلاعات لازم است: سند مالکیت یا قرارداد واگذاری زمین در شهرک صنعتی، ابعاد دقیق زمین و موقعیت دسترسی‌ها، ضوابط ساخت شهرک صنعتی (سطح اشغال، ارتفاع، حریم‌ها)، شرح محصول و ظرفیت تولید و ماشین‌آلات پیشنهادی، الزامات ایمنی و آتش‌نشانی و زیست‌محیطی مرتبط با کاربری، بودجه تقریبی و افق توسعه آینده، و نیازمندی‌های اداری، رفاهی و انبار.

سند طراحی و سند فنی باید شرایط زمین و جغرافیا، طرح پیشنهادی، گزینه‌های فنی، حفاظت در برابر آتش، زهکشی و سیستم‌های برق را به‌صورت شفاف خلاصه کند تا تصمیم‌گیری کارفرما و اخذ مجوز تسهیل شود.

نقشه‌های معماری و اجرایی

۱. طراحی اساسی شامل توضیحات و نقشه‌ها: نقشه‌ها شامل نقشه‌های معماری کلی، طولی، مقطعی و جزئی، زیرساخت‌ها و سازه های اولیه می‌باشند

۲. طراحی نقشه ساختمانی: نقشه‌های ساختمانی باید به طور کامل بر اساس مشخصات نقشه‌های ساختمان طراحی شود. این نقشه‌ها توسط طراحان متخصص صورت پذیرد و جزئیات و اجزای صحیح با متریال مناسب در آن‌ها درج گردد.

روند طراحی بر اساس شناخت محصول

فرآیند شکل‌گیری و روند طراحی کارخانه توسط یک تیم متخصص برنامه‌ریزی و سپس طرح‌ریزی می‌شود. این روند شامل گام‌های ده‌گانه است که در ادامه به صورت مختصر به آن‌ها اشاره خواهد شد.

۱. جمع آوری اطلاعات

به دست آوردن اطلاعات اولیه شامل موارد زیر می‌باشد:

• پیش‌بینی میزان فروش
• پیش‌بینی میزان تولید
• برنامه‌های مدون چگونگی تولید
• سیاست‌های کلی شرکت و خواسته‌های مدیران یا کارفرمایان
• فهرست قطعات، تجهیزات و دستگاه‌های مورد نیاز
• محاسبۀ درصد ضایعات
• ساختمان‌های مورد نیاز با کاربری‌های مشخص

۲. تحلیل اطلاعات

با تحلیل تمامی موارد گفته شده و گزینه‌های به دست آمده از اطلاعات موجود در گام نخست، کار طراحی شروع خواهد شد. تهیۀ انواع دیاگرام‌ ها و نمودارهای شماتیک از کارخانه، یک دید کلی را از طرح نهایی ارائه خواهد داد.

۳. طراحی فرآیند تولید

طراحی فرآیند مورد نیاز جهت تبدیل تمامی مواد اولیه به محصول تولیدی کارخانه منجر به کسب اطلاعات کاملی از جانمایی کارخانه و تجهیزات و دستگاه‌های مورد نیاز خواهد شد. گفتنی است که در این مرحله، ابعاد و فضاهای مورد نیاز در طراحی کارخانه به صورت کلی به دست می‌آید.

۴. طرح کلی انتقال مواد

پس از طراحی فرآیند تولید و طراحی الگوهای جریان مواد، تصمیمات مقدماتی در مورد روش‌های انتقال مواد خام و سایر موادها اتخاذ می‌گردد. در واقع خط تولید کارخانه در این مرحله طراحی می‌شود.

۵. تجهیزات و دستگاه‌ها

در این مرحله با تحلیل اطلاعات به دست آمده از گام‌های قبلی تصمیم نهایی دربارۀ تعداد، نوع و محل نصب (جانمایی) ابزارآلات، تجهیزات و دستگاه‌های مورد نیاز گرفته خواهد شد.

۶. هماهنگی عملکردها و فعالیت‌ها

سیرکولاسیون فضایی و چیدمان ارتباطات بین فعالیت‌های جاری در ایستگاه‌های کار با سایر دپارتمان‌های یک کارخانه مورد ارزیابی و نتیجه‌گیری قرار خواهد گرفت. در این مرحله اگر نکات طراحی به خوبی انجام گیرد، روابط فضایی بهبود یافته و معضلاتی چون: اتلاف انرژی، اتلاف توان کارگران، پسماندها، ضایعات و غیره به طرز چشم‌گیری کاهش خواهد یافت.

۷. قراردادن انبارهای دپو محصولات

طراحی فضاهایی برای انبار کردن مواد اولیه، مواد خام، مواد تولید شده، محصول نهایی، بسته بندی و غیره در این مرحله در دستور کار طراح قرار خواهد گرفت.

۸. طراحی فضاهای مورد نیاز

پس از مشخص شدن سیرکولاسیون فضایی، محل قرارگیری خط تولید، ابعاد مورد نیاز و انبارهای دپو نوبت به برنامه‌ریزی برای ریزفضاهای مورد نیاز در پلان‌های معماری و طراحی کارخانه خواهد رسید که عمدتا این فعالیت‌ها به فضای اداری، فضای تاسیساتی، فضای کار، فضای خدماتی، فضای بهداشتی و فضای استراحت تقسیم‌بندی می‌شوند. در این گام بخش‌های مختلف یک کارخانه طراحی خواهد شد که سرمنشا شکل‌گیری فرم نهایی و کلی کارخانه می‌باشد.

۹. طراحی کارخانه

با به دست آمدن ریزفضاها، جانمایی‌ها، ارتباطات، سیرکولاسیون فضایی و غیره، کار ترسیم دیاگرام‌ و لکه گذاری به اتمام رسیده و با برداشت‌های به دست آمده، طراحی نهایی پلان کارخانه آغاز می‌شود. فراموش نکنید که مهم‌ترین اصل در معماری کارخانه، طراحی فضاها و فرم‌ها بر اساس عملکرد آن‎‌ها خواهد بود. در واقع فرم فضاها تابعی از عملکرد بوده و تاثیر بسیار زیادی در طراحی کارخانه دارد.

۱۰. طراحی سازه

طراحی نما و معماری؛ تخصیص طبقات، نوع سازه، مشخصات ساختمان، انتخاب مصالح همسو با اقلیم منطقه، نمای کلی ساختمان کارخانه و غیره تمامی مواردی هستند که در این مرحله در دستور کار قرار می‌گیرند. در این مرحله دفترچۀ معماری و طراحی کارخانه به همراه نقشه‌های سازه و اجرایی آن‌ها (نقشه‌های فاز یک و فاز دو) به صورت کاملی تدوین شده و آماده ارائه خواهد بود.

پیش‌بینی توسعه آینده سایت

در طراحی کارخانه بهتر است که 50 درصد از نقشۀ معماری را به فضای مسقف و در حدود 5 درصد از فضای بیرونی را به فضای سبز جهت تامین مباحث دید و منظر اختصاص دهید. 15 درصد فضای سایت پلان به مباحث تاسیساتی تعلق خواهد گرفت و مابقی بهتر است برای فضاهای طرح توسعه در آینده کارخانه درنظر گرفته شود. بدیهی است که در برنامه‌ریزی و یا طرح ریزی کارخانه به جهت تعیین فضاهای مورد نیاز، شرایط حاکم و تکنولوژی‌های موجود در هر عصر و زمانه بسیار موثر خواهد بود. تکنولوژی و اختراعات بشری همواره در حال تکامل بوده و سرعت رشد آن چشم‌گیر می‌باشد بنابراین جهت طراحی فضاها می‌بایست پیش‌بینی دقیقی از شرایط پنج تا ده سال آیندۀ جهان مورد توجه طراحان قرارگیرد. در ادامه این مقاله به عوامل موثر در طراحی کارخانۀ ایده‌آل خواهیم پرداخت، پس با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید:

عوامل مؤثر در یک پلان ایده‌آل

همانگونه که از قبل بیان شد فعالیت در کارخانه‌ای که به صورت ایده‌آل طراحی شده و تمامی جنبه‌های عملکردی در آن از قبل دیده شده باشد، می‌تواند آسایش همگان را فراهم کند و به دنبال آن راندمان کاری تمامی افراد حاضر در واحدهای مختلف را افزایش دهد. بنابراین باید علاوه بر رعایت کردن استانداردهای فضای‌کار طبق آیین‌نامه‌ها و پروتکل‌های اجرایی، به سایر جنبه‌های طراحی مانند: چیدمان، خلق فضا، استاندارهای وسایل و ارگونومی توجه ویژه‌ای داشت.

تاثیر انتخاب صحیح فضاهای داخلی کارخانه، مصالح بومی و همسو با مباحث محیط‌زیستی نیز تأثیرات چشم‌گیری در روند فعالیت کارخانه خواهد داشت و از طرفی با طراحی مناسب و استفاده از مصالح نوین و هوشمند می‌توان انرژی کمتری را برای تامین گرمایش و سرمایش قسمت‌های مختلف یک کارخانه مصرف کرد.

شرکت آرین مهدکاوش متخصص در امور طراحی کارخانه، آماده ارائه خدمات مشاوره در این زمینه می‌باشد. لازم به‌ ذکر است اگرخواستار طراحی کارخانه به‌شکلی ایده‌آل هستید، رعایت موارد زیر الزامی و ضروری می‌باشد:

۱. طراحی مناسب تاسیسات الکتریکی و مکانیکی کارخانه

یکی از موارد ضروری و تاثیرگذار در کیفیت واحدهای صنعتی و طراحی کارخانه‌ها، چگونگی بهره‌برداری از تاسیسات مکانیکی و الکتریکی آن کارخانه می‌باشد. بنابراین رعایت نکات کلیدی و بسیار مهم در مورد انتخاب و طراحی تاسیسات کارخانه به شرح زیر می‌باشد:

فاضلاب کارخانه

کارخانه‌ها به دلیل گستردگی میزان فعالیتی که دارند نیازمند سیستم دفع فاضلاب قوی بوده و از همین جهت طراحی فاضلاب کارخانه باید بر اساس شرایط زیر انجام شود:

• محاسبۀ بیش از ظرفیت میزان و حجم تولیدی فاضلاب
• مشخص کردن نوع فاضلاب مورد نیاز در واحدهای تولیدی
• تعیین روش‌های مختلف دفع و یا تصفیۀ فاضلاب
• قراردادن فیلترهای بیولوژیک
• قراردادن فیلترهای شنی
• انجام اکسیداسیون در دریاچۀ مصنوعی
• طراحی آبیاری بارانی برای جذب حداکثری اکسیژن و مصرف بهینۀ آب

موتورخانۀ کارخانه

سیستم تاسیساتی یک کارخانه در قسمت موتورخانه باید در دوبخش مهم دیگ بخار FTB (در فشار کم) و دیگ بخار WTB (در فشار و دمای بالا) طراحی و اجرا شود.

سرمایش و گرمایش فصلی کارخانه

دمای آسایش مورد نیاز در کارخانه ها به جهت افزایش راندمان افراد پرسنل یک نکتۀ ضروری و غیرقابل انکار می‌باشد. به همین جهت می‌بایست قبل از انجام فرآیند طراحی کارخانه برای کاهش مصرف انرژی مواردی چون: مسیر کوران، باد غالب، مسیر حرکتی خورشید، نور، تهویۀ مطلوب و غیره در نظر گرفته شوند.

گفتنی است که انتخاب نوع تاسیسات لازم در انواع کارخانه‌ها‌ عموما به شرایط اقلیمی منطقه و بعد از آن به بودجه‌های در نظر گرفته شده توسط کارفرما بستگی دارد.

۲. طراحی مبتنی بر سازگاری با اقلیم منطقه

از دیگر مواردی که می‌تواند کیفیت طراحی کارخانه را تا حد زیادی افزایش دهد طراحی مبتنی بر سازگاری با اقلیم جغرافیایی منطقه می‌باشد. در واقع شرایط آب و هوایی موجود در یک منطقه، یکی از عوامل موثر در ساخت کارخانه بوده و می‌تواند متناسب با وضعیت خود عمدۀ تصمیمات طرح را دستخوش تغییرات کند. طراحی مبتنی بر سازگاری با اقلیم منطقه در موارد زیر قابل بررسی و ارزیابی می‌باشد:

دید و منظر، فضای سبز و مباحث زیست محیطی

توجه به مباحث زیست محیطی در طراحی کارخانه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. رعایت این مورد به افزایش راندمان کارخانه کمک خواهد کرد تا تمامی اثرات منفی بر محیط زیست خنثی گردد و یا تا حد مطلوبی کاهش یابند. بنابراین ثمرۀ این تفکر، محیط زیستی پایدارتر خواهد بود.

رعایت استانداردهای مشخص موجود در آیین‌نامه‌های اجرایی

بدیهی است که رعایت کلیۀ استانداردهای لازم در مقررات محیط زیست می‌تواند از مباحث قانونی، مسائل حقوقی و یا اجتماعی یک کارخانه تا حد بسیار زیادی جلوگیری کند.

جلوگیری از آلودگی

استفاده کردن از انواع تکنولوژی‌های پاک و سازگار با محیط زیست منجر به کاهش آلودگی هوا، خاک و آب خواهد شد.

مدیریت پسماندها و ضایعات

طراحی سیستم‌های نوین و هوشمند به جهت مدیریت پسماندها و مواد بازیافتی حاصله از تولید یک کارخانه می‌تواند به حفظ محیط زیست کمک شایانی کند.

سؤالات پرتکرار درباره طراحی کارخانه

طراحی کارخانه چیست؟
فرآیند برنامه‌ریزی فضاها، جریان مواد، ساختمان‌ها و تأسیسات یک واحد تولیدی است تا بهره‌وری، ایمنی و امکان توسعه آینده تأمین شود.

مراحل اصلی کدام‌اند؟
بررسی نیاز کارفرما و برنامه فیزیکی، دیاگرام فضایی، آلترناتیوها، مطالعات فاز صفر، نقشه‌های فاز یک و در نهایت نقشه‌های اجرایی فاز دو.

هزینه طراحی چقدر است؟
بسته به وسعت و پیچیدگی پروژه متفاوت است؛ اغلب حدود ۲ تا ۳ درصد کل سرمایه‌گذاری ساخت به‌عنوان مبنای اولیه در نظر گرفته می‌شود.

تفاوت آن با ساخت سوله ساده چیست؟
سوله صرفاً یک سازه پوششی است؛ طراحی کارخانه ارتباط فضاها، لی‌اوت تولید، انبار، اداری، تأسیسات و ضوابط قانونی را یکپارچه می‌بیند.

آیا ضوابط شهرک‌های صنعتی در طراحی کارخانه تاثیر دارد؟
بله، در ایران ضوابط شهرک‌های صنعتی به‌طور مستقیم در فرآنید طراحی کارخانه و طراحی سایت پلان آن تأثیرگذار است و رعایت آن‌ها برای اخذ پروانه ساخت الزامی است. این ضوابط شامل مواردی مانند سطح اشغال مجاز (معمولاً ۴۰ تا ۶۰ درصد)، عقب‌نشینی از معابر، ارتفاع مجاز ساختمان، عرض ورودی و خروجی، فاصله از تأسیسات مشترک و رعایت ضوابط ایمنی و آتش‌نشانی می‌شود. عدم رعایت این موارد می‌تواند به رد نقشه در کمیته فنی شهرک یا توقف عملیات منجر شود

سخن پایانی

در این مقاله همواره تلاش شد تا شما را با نکات ضروری و عوامل موثر در طراحی کارخانه بیش از پیش آشنا کنیم. در همین راستا مباحثی چون: طراحی مبتنی بر سازگار با اقلیم منطقه، طراحی مناسب تاسیسات الکتریکی و مکانیکی کارخانه مورد ارزیابی قرار گرفت و سپس به موارد مورد نیاز در پیش‌بینی آیندۀ طراحی کارخانه پرداخته شد. اگر شما نیز در این زمینه نیازمند مشاوره‌های تخصصی هستید، می‌توانید با شرکت آرین مهدکاوش که متخصص در امور نقشه کارخانه و طراحی لی اوت کارخانه و سایت پلان آن ها می‌باشد تماس برقرار کنید.